حزن‌انگيز در عموم كتب تواريخ متداوله مانند ابن الأثير و ابن خلّكان و ابن ميسّر و غيرها مسطور است « 1 » و از همه مفصّل‌تر خود اسامة بن منقذ مزبور در كتاب الاعتبار « 2 » از تأليفات وى ( طبع ليدن ص 13 - 22 ) جميع اين قضايا را كه خود بنفسه در غالب آنها حاضر و ناظر بوده ببسط و اشباع تمام شرح داده است ولى واضح است كلمهء از اينكه خود او در اين كارها هيچ دخالتى داشته يا اينكه مهيّج عمدهء اين فتنه‌ها شخص او بوده « 3 » دم نميزند ، شرحى كه اسامة بن منقذ از كشته شدن يوسف و جبريل دو برادر ظافر فاطمى بدست عبّاس بن تميم مذكور در حضور او و در مقابل چشم او نقل مىكند بىاندازه مؤثّر است « 4 » ،

--> ( 1 ) رجوع شود بابن الأثير در حوادث سنهء 549 ج 11 : 86 - 87 ، و تاريخ ابن ميسّر 92 - 95 ، و ابن خلّكان در ترجمهء حال ظافر « اسمعيل » و فائز « عيسى » ج 1 ص 82 و 431 - 432 ، و تاريخ ابو الفدا 3 : 28 ، و خطط مقريزى 3 : 46 - 48 ، و 89 - 90 ، و نجوم الزّاهرة طبع ليدن 3 : 46 - 53 ، ( 2 ) كتاب الاعتبار عبارت است از تفصيل احوال و سرگذشت وقايع شخصى اسامة ابن منقذ از امراء معروف شام و صاحب قلعهء شيزر ( رجوع شود براى شرح احوال او بمعجم الأدباء ج 2 ص 173 - 197 ، و ابن خلّكان ج 1 ص 66 - 68 ) كه خود برشتهء تحرير آورده و در ضمن اشاره ببسيارى از حوادث تاريخى معاصر خود از قبيل حروب صليبيّه و بعضى وقايع مربوط باواخر دورهء خلفاء فاطميّين در مصر و غيره و غيره نيز نموده و ازين لحاظ كتاب بسيار نفيس ممتّعى است ، متن عربى كتاب مزبور با ترجمهء از آن بفرانسه باهتمام هرتويگ درنبورگ Hartwig Derenbourg مستشرق فرانسوى در سنوات 1884 - 1889 م در ليدن و پاريس بطبع رسيده است ، - وفات اسامة بن منقذ مذكور در سنهء 584 بوده است ، ( 3 ) رجوع شود بابن ميسّر 93 ، و ابن الأثير در حوادث سنهء 549 ج 11 : 86 ، و ابن خلّكان 1 : 431 در ترجمهء حال فائز « عيسى » ، و نجوم الزّاهرة طبع ليدن 3 : 49 - 50 ، و خطط مقريزى 3 : 47 ، ( 4 ) براى مزيد اطّلاع از شرح حال عبّاس بن تميم صاحب‌ترجمه علاوه بر مآخذ مذكوره در متن رجوع شود بتاريخ ابن الأثير در حوادث سنوات 544 و 548 ج 11